HIDRELLEZ

Dünyanın pek çok yöresinde yaşayan Türk topluluklarında rastlanan inanca göre hıdrellez, Hızır ve İlyas Peygamberlerin her yıl buluştuklarına, doğanın yeniden canlandığına inanılan ve halk arasında yazın başlangıcı sayılan gündür.

Efsaneye göre; Hızır ve İlyas Peygamberler, ölümsüzlük suyundan içmiş iki kardeş ya da dosttur ve her yıl 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece buluşup, doğaya can vermek üzere sözleşmişlerdir.

Hızır ak sakallı, kırmızı pabuçludur ve üzerinde çiçeklerden yapılmış bir cüppe bulunur. Baharın müjdecisi sayılan Hızır, bitkilere can verir, darda olanların yardımına koşar. Ayaklarını bastığı yere baharın bereketi yerleşir.

İlyas ise uzun boylu ve nur yüzlüdür. Elinde uzun bir değnek taşır, keçi derisinden yapılmış uzun bir gömlek giyer. O da suların ve bir inanışa göre hayvanların koruyucusudur. Gezindiği yerde hayvanların bereketi artar, sayıları çoğalır.

Anadolu’nun bir çok yöresinde hıdrellez gecesi dilenen dileklerin gerçekleşeceğine, hastaların iyileşeceğine, uğursuzlukların sona ereceğine, sorunlara çözüm bulunacağına, kısmetlerin açılacağına ve bereketin artacağına ilişkin yaygın bir inanış vardır. Bu nedenle de 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece, çok değişik ve çeşitli şekillerde dileklerde bulunulur.

Anadolu’nun hemen her yöresinde Hıdrellez günü kırlara çıkıp, Hıdrellez efsanesinden esinlenilmiş çeşitli eğlenceler düzenlemek gelenektendir. O gün kırlarda koşup oynayanların, kışın dertlerinden ve sıkıntılarından kurtulacağına inanılır. Doğayla iç içe ve ona bağımlı olan kırsal yöre insanınca canlı bir biçimde yaşatılan bu gelenek, bir tür gündönümü niteliği taşımaktadır. Anadolu’nun bazı yörelerinde hıdrellez günü Kasım ayından Mayıs ayına kadar süren kış döneminin hesaplaşma günüdür. O gün hayvanların sayımı yapılır, çobanın hesabı kesilir, yaz dönemi için çobanlarla yeniden anlaşılır.

Ayrancı’da Hıdrellez Kutlamaları

a) Tarihçesi

Geçmiş yıllarda, Anadolu’nun pek çok yöresinde olduğu gibi Ayrancı’da da hıdrellez çok coşkulu ve renkli bir şekilde kutlanırdı. Kutlamalar için öncelikle un, süt ve maya karışımıyla hazırlanan hamurdan “Kalakay” ya da hıdrellez halkası adı verilen çörekler, değişik renklerde boyanmış yumurtalar pişirilir, bereketi temsil eden hububat ve bakliyatlardan oluşan tanecikli yiyecekler hazırlanırdı. Hıdrellez günü için dikilen, doğanın canlanışını simgeleyen bol renkli ve çiçekli giysiler giyilirdi. Süslenmiş at arabalarına binilerek, topluca Ziya Efendi’nin mezarı ziyaret edilirek dualar edilirdi. Özel olarak hazırlanmış halka şeklindeki kalakay, yaşlılar tarafından dualar eşliğinde bir tarlaya yuvarlanır; kızarmış yüzü üste gelirse o yılın bereketli olacağına, ters düşerse kıtlık olacağına inanılırdı. Daha sonra kalakay küçük parçalar halinde ufalanarak, kurtlara, kuşlara yem olması için derede akan sulara bırakılırdı. Daha sonra tekrar arabalara binilerek şarkı ve türküler eşliğinde barajın kurulduğu mevkideki piknik alanına gidilir, kadın-erkek, genç-yaşlı herkesin katılımı ile çeşitli oyunlar oynanır, eğlenceler düzenlenirdi. Hazırlanan yiyecekler de topluca yenilerek kutlamalar yapılırdı.

b) Geleneksel Ayrancı Hıdrellez Şenlikleri

Ayrancı’da hıdrellez kutlamaları zaman içinde ve uzun bir süre kesintiye uğramış ve unutulmaya yüz tutmuştu. Ancak 2000 yılında, bahar bayramı etkinlikleri kapsamında değerlendirilerek, Ayrancı Kaymakamlığı’nın girişimleriyle Kültür Bakanlığı’nın kutlama programında yer alan bir şenlik olarak tekrar kutlanmaya başlamıştır. Bu geleneğin canlandırılması ve şenliklerin düzenlenmesi ile Ayrancı içindeki ve dışındaki tüm hemşerilerimizin bir araya gelerek görüşmeleri, eğlenmeleri ve birliktelikleri amaçlanmıştır. Resmi bir kutlama programı ile geleneksel hale gelen şenlik kutlamaları her yıl Mayıs ayının ilk cumartesi günü, Ayrancı Barajı Parkında özel olarak hazırlanan şenlik alanında yapılmaktadır. Türk Halk Müziği sanatçıları, Halk Oyunları ekipleri, öğrencilerin ve köy gruplarının hazırladığı seyirlik oyunların yeraldığı kutlamalarda, köy muhtarlıkları tarafından kurularak süslenen çadırlarda konuklar ağırlanarak ikramda bulunulmaktadır.

Son güncellenme tarihi: 01.05.2005