cografya

COĞRAFYA

İç Anadolu Bölgesinin güneydoğusunda yer alan Ayrancı, doğusunda Ereğli, Batısında Karaman, Güneyinde Mersin, Kuzeyinde ise Karapınar ile komşudur. Yüzölçümü 2489 km² olup, deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1199 metredir. En çukur noktası 997 metre ile Akgöl’dür. Coğrafi konumu (yaklaşık ilçe sınırları) şöyledir;

YAKLAŞIK İLÇE SINIRLARI	ENLEM	BOYLAM
KUZEY	37^O 22" 28'	33^O 41" 25'
GÜNEY	37^O 21" 01'	33^O 41" 18'
DOĞU	37^O 21" 50'	33^O 41" 59'
BATI	37^O 21" 48'	33^O 40" 37'

Nüfusu, 2007 yılında yapılan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi çalışmaları sonucu 10,594 iken 31.12.2008 tarihi itibariyle 10,199'a merkez nüfusu ise 2,679 kişi iken 2,590'a gerilemiştir. Aynı dönemde ilçemize bağlı köylerin toplam nüfusu da 7,915'den 7,609'a gerilemiştir.

Ayrancı ve Köylerinin 2000 yılı Nüfus sayımı ve 2007 Yılı ve 31.12.2008 tarihi itibariyle ADNKS Çalışmaları sonucu tespit edilen nüfus sayıları karşılaştırmalı olarak aşağıda sunulmuştur.

	Yıllara Göre Nüfus Sayıları			Yıllara Göre Değişim.
	31.12.2008	2007 Yılı	2000 Yılı	2007 => 2008	2000 => 2007	2000 => 2008
Ayrancı	2.590	2.679	3.153	-89	-474	-563
Ağızboğaz	380	378	410	2	-32	-30
Akpınar	249	253	227	-4	26	22
Ambar	662	679	2.021	-17	-1.342	-1.359
Berendi	894	953	958	-59	-5	-64
Böğecik	282	287	362	-5	-75	-80
Buğdaylı	115	139	147	-24	-8	-32
B.Koraş	201	209	253	-8	-44	-52
Çatköy	333	347	351	-14	-4	-18
Dokuzyol	375	386	435	-11	-49	-60
Hüyükburun	215	226	299	-11	-73	-84
Kale	137	140	170	-3	-30	-33
Karaağaç	301	317	344	-16	-27	-43
Kavaközü	314	312	234	2	78	80
Kavuklar	174	164	327	10	-163	-153
Kayaönü	525	537	562	-12	-25	-37
Kıraman	844	852	938	-8	-86	-94
K.Koraş	242	276	326	-34	-50	-84
Melikli	258	256	319	2	-63	-61
Pınarkaya	404	434	475	-30	-41	-71
Saray	196	205	242	-9	-37	-46
Üçharman	313	358	411	-45	-53	-98
Yarıkkuyu	195	207	248	-12	-41	-53
TOPLAM	10.199	10.594	13.212	-395	-2.618	-3.013

Ön Toroslar’ın kuzey eteklerinde yer alan Ayrancı topraklarının büyük bir bölümü Karaman ovası üzerinde yer almakta olup, önemli dağları Bolkar, Bozoğlan, Musa, Meke ve Çakırdağ silsileleridir. İlçe merkezi yakınlarında ise Kiraz dağı ve Yurtluk tepesi yer alır.

Türkiyenin en az yağış alan bölgesinde kurulu olması nedeniyle önemli bir akarsuyu yoktur. Güneydeki Toroslardan kaynaklanarak Berendi-Kıraman-Üçharman (Divle) vadisi boyunca uzanan Divle Deresi ile Kayaönü ve Küçükkoraş’tan doğarak kuzeye doğru uzanan Buğdaylı Deresinin birleşerek oluşturduğu Koca Dere, Ayrancı Barajını besleyen akarsulardır. Bu akarsular bahar aylarında dağlardaki karların erimesi ve yağmurların yağması ile kabarır ve baraj gölünü besler. Yaz aylarında azalan suların, bazı yıllarda yok denecek kadar azaldıkları görülür.

Ayrıca, Pınarkaya köyü sınırları içerisinde bulunan Hışılayık yer altı suyunun 1292 metre uzunluğunda 3 metre çapındaki “Hışılayık Mağarası Kaynak Geliştirilmesi Tüneli” ve sonrasında 17 km’lik “Hışılayık Derivasyon kanalı” ile Buğdaylı çayına dökülerek Ayrancı Barajına ulaştırılması ile barajın kaynağına katkı sağlanmıştır.

AYRANCI BARAJI

Ayrancı İlçesi sınırları içinde, Koca Dere üzerinde sulama ve taşkın koruma amaçlı olarak toprak dolgu tipinde yapılan barajın inşaatı 1954 yılında başlamış ve 1958 yılında tamamlanmıştır. Su kaynağı Üçtepeler ve Berendi havzalarının sularını toplayan Divle Deresi ile Küçükkoraş, Kayaönü havzalarının sularını taşıyan Buğdaylı derelerinin Ayrancı Barajı Kavaklığı (İnönü) mevkiinde birleşmeleri ile oluşan Kocadere’dir.

Ayrancı Barajı Karakteristikleri		Ayrancı Sulaması Karakterisikleri
Rezervuar		Ana Kanallar
Max.İşl.Kotu Göl Alanı	210 Km²	Sağ Anakanal	24,712 m
Azami Göl Uzunluğu	4 km	Sol Anakanal	12,225 m
Drenaj Sahası	1390 km²
Dolusavak Kret Kotu	1194,00 m	Tersiyer Kanallar	252,500 m
Dolusavak Eşik Kotu	1193,30 m	Kaplamalı	17,600 m
Maximum Su Kotu	1194,00 m	Kaplamasız	234,900 m
Max. İşletme Kotu	1193,30 m
Min. İşletme Kotu	1170,00 m
Max.Rezervuar Kapasitesi	30,898,000 m³	Ayrancı Barajı Su Paylaşımı
Ölü Hacim Kapasitesi	710,000 m³	Hissedarlar	Oranı (%)
Faydalanılabilir hacim	28,860,000 m³	Ayrancı	19,5
Gövde Karakteristikleri		Akçaşehir	14,0
Tipi	Toprak Dolgu	Ambar	14,0
Kret Uzunluğu	2,030 m	Kavuklar	10,5
Kret Genişliği	9 m	Hüyükburun	9,0
Kret Kotu	1,198 m	Böğecik	7,0
Talvekten Yüksekliği	36 m	Dokuzyol	7,0
Gövde Hacmi	2,307,500 m³	Ağızboğaz	6,0
Dolusavak Kret uzunluğu	90 m	Karaağaç	6,0
Dipsavak Tünel boyu	410 m	Kale	4,0
Dipsavak Tünel çapı	3 m	Saray	3,0

AKGÖL

Günümüzde maalesef kuru bir göl yatağından ibaret hale gelen Akgöl ve Ereğli Sazlıklarını kurtarmak için özellikle bazı Sivil Toplum Örgütlerinin çabaları ile çalışmalar yapılmakla birlikte, Akgöl'ün aşağıda belirtilen özellikleri bir nostalji ve aynı zamanda çevre duyarlılığı gelişmemiş insanlara bir ibret olsun diye olduğu gibi yayınlanmaktadır.

Doğa harikası bu göl, Ayrancı ilçe sınırlarında bulunmaktadır. Yüzölçümü 29,8 km²’dir. En derin noktası 2 m’dir. Denizden yüksekliği 990 m olan bu göle, Ereğli ilçesinin tahliye sularının karışması sonucu, göl bir bataklık haline gelmiştir. Doğal bir kuş cenneti olan gölde önceleri üçyüze yakın kuş türü olduğu saptanmıştır. Doğal özelliklerini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalan göl, Karaman Valiliği’nin girişimleri sonucunda Bakanlar Kurulu’nca koruma altına alınmış, av yasağı getirilerek 1995 yılında “Milli Park” kapsamına alınmıştır.

DOKUZYOL GÖLETİ

Ayrancı ilçe sınırları içinde, Dokuzyol köyü yakınlarında sulama amaçlı olarak yapılan gölet 1991 yılında işletmeye açılmıştır. Homojen dolgu tipinde yapılan göletin yüksekliği temelden 16 metre, talvegden 11,5 m, dolgu hacmi 97,500 m3, maksimum hacim 390,000 m3 olup, 30 hektarlık alanı sulama kapasitesine sahiptir. Ancak düzenli bir su kaynağının bulunmaması ve yetersiz yağış nedeniyle su toplanamadığından atıl durumdadır.